Librino, het project dat slechts een droom is gebleven.

Als 1954 op filmisch vlak werd gekenmerkt door een iconische film als "An American in Rome", dan boden de jaren zeventig het excuus voor een film met een vergelijkbare titel: "A Japanese Man in Catania". Hij was immers Japans. Kenzo TangeEen architect en stedenbouwkundige die een halve eeuw geleden de Etna-stad inspireerde met een project dat op zijn zachtst gezegd ambitieus was. Librino vertegenwoordigt veel meer dan een simpele stedenbouwkundige operatie; het doel was om een ​​"stad binnen een stad" te creëren die meer dan 60 mensen kon huisvesten en architectonische topkwaliteit bood. In werkelijkheid wordt het nu echter beschouwd als een ware utopie, zo niet een complete mislukking. Wat ging er mis, en waarom is het vandaag de dag nog steeds nodig om herontwikkelingsprojecten voor Librino aan te kondigen? 

Meer dan veelbelovende panden

Recht op huisvesting en gelijkheid: dit zijn de twee hoekstenen van het Algemeen Reguleringsplan van 1964, dat Librino omschrijft als een soort zelfvoorzienende nederzetting waarin elke ruimte zo ontworpen zou zijn dat deze aanleiding zou geven tot... een nieuwe manier van levenNiets nieuws vergeleken met andere utopische projecten die in voorgaande eeuwen al op papier zijn gezet (in Italië en daarbuiten), maar met de ambitie om een ​​probleem op te lossen dat Catania in de jaren zestig parten speelde: de keuze om deze wijk dicht bij het industrieterrein te vestigen betekende ook, en vooral, het beheersen van de noordelijke uitbreiding van de stad, die door velen als buitensporig chaotisch werd beschouwd.

Als we Librino's oorspronkelijke beschrijving nu lezen, wekt dat wellicht een vleugje naïviteit op: de zelfvoorzienende stad zou een eigen universiteit, een ziekenhuis, winkelcentra en zelfs een weg hebben die de inwoners snel en gemakkelijk naar Catania zou brengen. 

Wat hield het masterplan precies in? Het beschikbare gebied voor de ontwikkeling van de wijk bedroeg 420 hectare, dat tot dan toe voornamelijk bestond uit citrusboomgaarden en wijngaarden. Tange had bovendien zeer specifieke instructies gegeven: de wijk moest beschikken over... 10 wooneenhedenelk met een capaciteit van 7 inwoners, compleet met scholen, kantoren, gezondheidscentra en productieve activiteiten voor elke kern. Kortom, het was een verzameling dorpen, elk onafhankelijk van de andere, afgebakend aan de rand door een dubbele ring van wegen. De Japanse architect wilde echter veel meer: ​​Librino moest als vlaggenschip een functioneel centrum met een theater, museum en congrescentrum binnenin, om nog maar te zwijgen van fietspaden, verhoogde voetgangersbruggen en zelfs een kunstmatig meer voor watersporten. 

De (bittere) realiteit van de feiten

Librino vertegenwoordigde dit alles niet; integendeel, het ontwikkelde zich op een totaal andere manier dan de oorspronkelijke droom. De gebouwen die door de coöperaties volgens Tange's richtlijnen waren gebouwd, werden vervangen door anonieme gebouwenSociale woningbouw en gebouwen werden steeds meer verlaten, om nog maar te zwijgen van illegale bouw. ​​Toch was de start van het project veelbelovend. Er werden twee scholen gebouwd, historische boerderijen gerestaureerd en de belangrijkste stadsontwikkelingswerkzaamheden werden voltooid, maar al het andere bleef bij plannen op papier.

Fouten die impact hebben gehad

Er werden diverse fouten gemaakt, die stuk voor stuk overduidelijk met een koel hoofd waren begaan. De belangrijkste architectonische fout was met name de keuze voor een ongeschikt gebied in Catania. Librino werd gebouwd in een deel van de stad dat vanuit klimatologisch oogpunt niet bepaald geschikt was, omdat het er extreem warm was, ver van de zee en ongeschikt voor luxe woningbouw. ​​Het werd daardoor, zoals al eerder gezegd, meteen de perfecte locatie voor sociale woningbouw, maar vooral voor vastgoedspeculatie.

Foto afkomstig van de website van G124, de werkgroep van senator Renzo Piano.https://renzopianog124.com/)

Alsof dit alles nog niet genoeg was, werd te laat vastgesteld dat het gekozen gebied te kampen had met aanzienlijke geluidsoverlast. Kortom, de luchtverkeer Het werd verergerd door het opstijgen en landen van de nabijgelegen luchthaven Fontanarossa. Na verloop van tijd werd een veelbelovende buurt steeds vatbaarder voor wijdverspreide criminaliteit, waaronder drugshandel en illegale wapenhandel. 

Het symbool van deze negatieve transformatie is het zogenaamde "Palazzo di Cemento", waarvan de architectuurgeschiedenis enig inzicht geeft in waarom dit project mislukte. Het gebouw in kwestie werd een broeinest van georganiseerde misdaad, ondanks pogingen sinds 1981 om een ​​structuur te bouwen die meer dan één commerciële onderneming kon huisvesten. Nadat het contract was toegekend en het ontwerpwerk was toevertrouwd aan twee bekende architecten, Giuseppe Samonà Voor Giacomo Leone was het proces eenvoudig. De eerste twee verdiepingen van het gebouw waren bestemd voor de eerdergenoemde commerciële activiteiten, de tussenverdieping en de begane grond voor kantoren en de resterende twaalf verdiepingen voor woonruimte. Al deze woonruimtes zouden worden toegewezen op basis van een nauwkeurige openbare ranglijst. 

Architectuur zit vaak vol mysteries, en een daarvan betreft het "Cementpaleis". In 1984, slechts drie jaar na de start van de bouw, werden alle werkzaamheden stilgelegd, hoewel het gebouw praktisch voltooid was. Het is wellicht geen toeval dat in datzelfde jaar de eigenaar van het bedrijf dat de opdracht had gewonnen, werd aangeklaagd. De reden hiervoor hield verband met... een reeks schandalen die verband houden met de race zelf.

Een nieuwe procedure

Het resultaat was een tweede aanbestedingsprocedure in 1986, met een gloednieuw bedrijf. Was alles daarmee opgelost? Absoluut niet. Slechts twaalf maanden later werd een nieuwe brandveiligheidswet aangenomen, die het gebouw niet-conform verklaarde. Bijgevolg werd het brandveiligheidscertificaat zonder pardon geweigerd. De renovaties werden te duur bevonden en de uiteindelijke oplevering vond nooit plaats. Vervolgens, in 1992, gaf de illegale bezetting van het gebouw de genadeslag aan het project. Ondanks de evacuatie van de gezinnen in 2011 is er nooit een serieuze restauratiepoging ondernomen. Dit alles getuigt van het verval en de verwaarlozing die de buurt teisteren. 

De bewoners hebben echter nooit opgegeven, zoals blijkt uit de herontwikkelingsinitiatieven die ze hebben ontplooid. Deze variëren van straatkunst tot het creëren van voorzieningen voor jongeren, en niet te vergeten kunsttentoonstellingen. Lofwaardige initiatieven Maar dat, of tenminste zo lijkt het, de inwoners van Catania nooit meer dan 1% zal teruggeven van die nieuwe stad die tussen de jaren zestig en zeventig de hoop had gewekt op de geboorte van een architectonisch model (en niet alleen dat) waar heel Italië inspiratie uit kon putten. 

De omslagfoto is een luchtfoto van Google Maps. We hebben de schets van de wijk Librino, gemaakt door Kenzo Tange, erbij gevoegd.