Het Sydney Opera House, een onvergetelijke geschiedenis.

Memes, allerlei vormen van ironie en een bijnaam die, meer dan een halve eeuw na de introductie ervan, nog steeds erg populair is. Je kunt zeker niet zeggen dat de Sydney Opera HouseHet futuristische en unieke operahuis in de Australische stad trok aanvankelijk niet direct de aandacht. En het is juist de komische, maar ook liefdevolle bijnaam die dit gebouw het beste omschrijft. "Nonnen in een wirwar" tovert zeker een glimlach op je gezicht, maar vat de essentie van dit architectonische project perfect samen. Het staat al bijna twintig jaar op de Werelderfgoedlijst en wordt beschouwd als een van de nieuwe zeven wereldwonderen. De weg naar de bouw ervan was lang, kronkelig, maar tegelijkertijd fascinerend. 

De ontwerpkeuze viel op een Deense architect. Jorn UtzonDe architect, winnaar van de wedstrijd in 1957, werd bij de constructieberekeningen bijgestaan ​​door het Engelse ingenieursbureau Arup. Drie andere architecten, Peter Hall, David Littlemore en Lionel Todd, namen echter de taak op zich om het project te voltooien nadat hun Scandinavische collega in 1966 gedwongen was zijn werk op te geven vanwege problemen met de opdrachtgever.

Enkele cijfers en kenmerken geven een beter beeld van de aard van het project. Het operahuis zou een zaal met 3 zitplaatsen en een kleinere zaal met 1.200 zitplaatsen omvatten. De opdrachtgever stelde in wezen drie richtlijnen vast: planning, budget en kwaliteit. Er werden echter geen specifieke instructies gegeven met betrekking tot de eerste twee aspecten, terwijl er hoge eisen werden gesteld aan de kwaliteit. Dit alles ondanks volledige ontwerpvrijheid. Over de kosten gesproken: de totale kosten bedroegen meer dan 100 miljoen dollar, hoewel er aanvankelijk over een veel lager bedrag – 7 miljoen dollar om precies te zijn – was gesproken. Er waren in principe drie bouwfasen, die elk nog in detail moeten worden beschreven.

Eerste fase (1959-1963)

Om plaats te maken voor het toekomstige Sydney Opera House moest de tramremise van Fort Macquarie worden gesloopt. De eerste fase van het architectonisch ontwerp bood de mogelijkheid om het bovenste podium van het theater te bouwen. Voor Utzon was het geen gemakkelijke start: hij had de definitieve tekeningen voor zijn project nog niet eens afgerond toen er structurele problemen ontstonden. Het was de meest complexe fase, omdat juist deze impasse bijdroeg aan de opeenstapeling van problemen. een vertraging van 47 wekenVooral door het slechte weer werd het podium in februari 1963 toch gebouwd, maar helaas was er weinig reden tot juichen. Met name de vroege start van de bouw, onder aanhoudende druk van de Australische overheid, zorgde voor een tegenslag die later de rest van het ontwerp zou beïnvloeden. De pilaren van het podium bleken onvoldoende stevig om de dakconstructie te dragen, waardoor het praktisch noodzakelijk was om deze architectonische elementen volledig opnieuw op te bouwen. 

Tweede fase (1963-1967)

Gedurende de periode van vijf jaar die hier wordt beschreven, concentreerde Utzon zich voornamelijk op de gewelven, die in het winnende ontwerp van de wedstrijd een onduidelijke geometrie hadden. Het idee was daarom om ze te ontwikkelen alsof het parabolen waren, ondersteund door geprefabriceerde betonnen ribben. Het creëren van geprefabriceerde elementen bleek echter riskant, omdat dit de kosten verder zou verhogen. Het team onder leiding van de Deense architect ontwikkelde vervolgens de schoonheid van 12 verschillende configuraties Voor wat later de direct herkenbare gewelven van het Sydney Opera House zouden worden, werden parabolen, cirkelvormige ribben en ellipsoïdale ribben onderzocht – niets werd van tevoren uitgesloten om de meest economisch haalbare oplossing te vinden. Uiteindelijk viel de keuze op de geprefabriceerde betonnen dakdelen. Deze gewelven vereisten onder andere het gebruik van computers voor structurele analyses. Het was een van de eerste toepassingen van deze technologie in de architectuur, en later bleek het ook nuttig bij de montage van de bogen.

Een gedetailleerd beeld van het Sydney Opera House. Afbeelding met dank aan Stephen Biesty (uit het boek). “Het verhaal van gebouwen” (door Patrick Dillon)

Het positioneren van de pinnen op de bogen was een aanzienlijke klus. Deze taak hield het team tijdens de eerste ontwerpfase van het podium dagelijks bezig, waarbij de verzamelde gegevens in de computer werden ingevoerd. Hierdoor konden ze fouten van de voorgaande 24 uur corrigeren, totdat de juiste positie was berekend. Het juiste inzicht kwam op een heel specifiek moment: rond midden 1961 werd duidelijk hoe de gewelven geplaatst moesten worden. een bijzondere vormDat wil zeggen, alsof het delen van een bol waren. Op deze manier zou het mogelijk zijn geweest om bogen van verschillende lengtes uit dezelfde mal te verkrijgen, waarna de identieke boogsegmenten op elkaar konden worden afgestemd om de uiteindelijke bol te vormen.

Zoals blijkt uit de officiële ontwerpdocumenten, was Utzon van plan alle gewelven met een uniforme kromming in beide richtingen te construeren. Windtunneltests van de dakconstructie leverden verdere waardevolle informatie op. Het team begreep de daadwerkelijke verdeling van de winddruk Op het dak, voor het geval van behoorlijk heftige windstoten, een handig detail voor het maken van de juiste dakpannen en het ontwerpen van de bevestigingssystemen. 

Derde fase: (1967-1973)

De laatste zes jaar van het Sydney Opera House-project waren ongetwijfeld de meest complexe. Utzon besloot zijn architectenbureau rechtstreeks naar Sydney te verplaatsen, een stap die echter niet veel goeds voorspelde. In 1965 leidde de regeringswisseling ertoe dat de Deense architect in conflict kwam met het Ministerie van Openbare Werken, dat het project openlijk bekritiseerde. Zijn ontslag in 1966 was onvermijdelijk, wat resulteerde in wijzigingen in de aanvankelijk op papier vastgelegde ideeën. Ten eerste werd de grote zaal, oorspronkelijk bedoeld als multifunctionele ruimte voor opera's en concerten, uitsluitend een concertzaal.

De "kleine" zaal werd in plaats daarvan aangepast voor opera's en balletten, zozeer zelfs dat deze een andere naam kreeg. “Joan Sutherland Theater” ter ere van de beroemde sopraan. Andere wijzigingen betroffen de vloer en de constructie van de glazen wanden. Vooral in het laatste geval had Utzon een geprefabriceerd multiplexsysteem overwogen, een keuze die al snel werd verworpen. Een van de belangrijkste ingrepen van het Australische bestuur bestond uit het aanpassen van de specifieke eisen van het project, namelijk het verplaatsen van... van twee tot vier kamersEen dergelijke verdubbeling betekende dat de plannen en tekeningen tijdens de bouw moesten worden aangepast, maar ondanks de duidelijke moeilijkheden werd er doorgewerkt. Een van de meest verraderlijke obstakels was Utzons eigen gedrag. Toen hij de opdracht verliet, liet hij namelijk geen tekeningen of instructies achter voor het uit te voeren werk. De Deense architect was ervan overtuigd dat het nieuwe Australische team snel zou falen en dat hij zou worden teruggeroepen. Niets van dit alles gebeurde; in plaats daarvan werden er nieuwe projecten opgesteld die een spiegelbeeld waren van de bestaande.

Het eindresultaat was de structuur zoals we die vandaag kennen. Het ontwerp is modern en expressionistisch van stijl.

Het hele gebouw beslaat bijna 2 hectare grond en is 183 meter lang en 120 meter breed. Er zijn 588 gewapende betonnen funderingspalen, die elk tot 25 meter onder zeeniveau reiken. De maximale hoogte bedraagt ​​67 meter boven zeeniveau, wat overeenkomt met een gebouw van 22 verdiepingen.
De geprefabriceerde betonnen dakdelen zijn er 2.194 en elk weegt 15 ton. Voor de inauguratie moest men wachten tot... 20 oktober 1973In aanwezigheid van Koningin Elizabeth II. Het was een gedenkwaardige gebeurtenis voor Sydney: de live televisie-uitzending, het vuurwerk en de uitvoering van Ludwig van Beethovens Negende Symfonie gaven een idee van hoe majestueus alles was, inclusief het grote pijporgel binnenin (met 10.500 pijpen). Het was geen gemakkelijke weg, maar alle meningsverschillen, misverstanden en obstakels maakten in slechts twee jaar tijd plaats voor de eerste successen. Sterker nog, het Sydney Opera House heeft zichzelf ruimschoots terugverdiend. 

Filmbeelden van de bouw van het Sydney Opera House.
Geproduceerd door de Commonwealth Film Unit.
Deze korte film werd geproduceerd in 1972 en bevat historische beelden van het Sydney Opera House, waaronder foto's van de complexe constructie en het vroegere gebruik van het terrein als tramremise.
Bron: https://www.nfsa.gov.au/
https://www.youtube.com/watch?v=YlSSl5CjGs8

De omslagfoto is een vooraanzicht van het Sydney Opera House. De foto is gemaakt door David Franklin. Depositphotos.com